KONFERENCJI EPISKOPATU POLSKI
„MŁODY CZŁOWIEK ZASŁUGUJE NA WIĘCEJ”
Wychowanie młodego pokolenia nie jest zadaniem jednej instytucji. Rodzina, szkoła,
wspólnoty religijne, organizacje społeczne i państwo współtworzą przestrzeń rozwoju młodego
człowieka. Potrzeba współpracy opartej na wzajemnym szacunku i uznaniu kompetencji
każdego z uczestników procesu wychowawczego. Widzimy, jak bardzo dziś dzieci i młodzież
potrzebują autentycznego wsparcia, pewnych drogowskazów i środowisk, w których mogą
wzrastać w poczuciu bezpieczeństwa i godności. U progu nowego roku szkolnego i w obliczu
poważnych wyzwań stojących przed wychowaniem, Prezydium Konferencji Episkopatu Polski
czuje się zobowiązane zabrać głos w duchu pasterskiej troski o młode pokolenia w naszej
Ojczyźnie.
1. Kościół w służbie integralnego rozwoju człowieka
Kościół od wieków towarzyszy człowiekowi w jego drodze do dojrzałości, nie jako
instytucja roszcząca sobie prawa do monopolu wychowawczego, lecz jako wspólnota, która
w Ewangelii odkrywa najpełniejszy obraz człowieka i dąży do jego realizacji. Wychowanie
rozumiemy jako troskliwe towarzyszenie młodemu człowiekowi w odkrywaniu prawdy
o sobie, Bogu i świecie. Nie chodzi tu wyłącznie o przekazywanie wiedzy czy kształtowanie
umiejętności. Chodzi o formację całej osoby tak, by mogła kochać, żyć w prawdzie i wybierać
dobro. Szczególnym wyzwaniem naszych czasów jest osłabienie więzi: rodzinnych,
sąsiedzkich i rówieśniczych. Młodzi ludzie coraz częściej dorastają w świecie intensywnej
komunikacji cyfrowej, lecz jednocześnie doświadczają osamotnienia. Potrzebują przestrzeni,
w których będą wysłuchani, zauważeni i prowadzeni ku dojrzałości. Wobec tak poważnych
wyzwań Kościół nie może pozostawać obojętny. Rozumiemy, że żadna instytucja nie zastąpi
troskliwego rodzica ani mądrego wychowawcy, ale pragniemy być wsparciem w trudnym
dziele wychowania.
2. Lekcje religii prawem uczniów i rodziców
Pragniemy jasno powiedzieć, że lekcje religii nie są przywilejem Kościoła.
Są konstytucyjnym prawem uczniów i rodziców, wynikającym z zasady wolności sumienia
i wyznania oraz prawa rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami.
Lekcje religii pomagają kształtować sumienie, uczą odpowiedzialności, budują hierarchię
wartości. Nie służą wyłącznie osobistej formacji wierzących. Pozwalają lepiej poznawać
historię Polski i Europy, literaturę, sztukę, etykę społeczną i wiele innych obszarów kultury.
Pomagają także lepiej rozumieć samego siebie, odnajdywać sens życia, pogłębiać rozumienie
swojej wiary. Do szkolnej edukacji wnoszą coś niepowtarzalnego: odpowiedź na najgłębsze
pytania o sens, wartość i cel ludzkiego życia. Dla wielu uczniów, szczególnie w chwilachkryzysu, to właśnie treści wyniesione z lekcji religii okazują się drogowskazem, który nie
pozwala się zagubić.
W tym kontekście, z niepokojem płynącym z troski o młode pokolenia, obserwujemy
działania Ministerstwa Edukacji Narodowej. Nakaz umieszczania lekcji religii przed lub po
innych zajęciach szkolnych, redukcja wymiaru nauczania do jednej godziny tygodniowo,
możliwość łączenia klas oraz usunięcie oceny z religii ze średniej ocen prowadzą do ich
marginalizacji w polskiej szkole. Dlatego apelujemy o niezwłoczne przywrócenie właściwego
miejsca tym zajęciom i podjęcie realnego dialogu z przedstawicielami wspólnot religijnych.
3. Konieczność formacji aksjologicznej
Zdecydowanie popieramy obywatelski projekt ustawy dążący do zagwarantowania
każdemu uczniowi zajęć szkolnych kształtujących aksjologiczny fundament życia w ramach
lekcji religii lub etyki. Młody człowiek potrzebuje przestrzeni do rozmowy
o odpowiedzialności, godności osoby, uczciwości, solidarności i sensie wspólnego życia.
Formacja do wartości nie jest przeciwieństwem pluralizmu – przeciwnie, umożliwia
prowadzenie dialogu z szacunkiem i budowanie wspólnoty mimo różnic. Z tych względów
uczniowie powinni wybierać między lekcjami religii a etyki. To kwestia odpowiedzialności za
przyszłość młodego pokolenia.
4. Edukacja zdrowotna z poszanowaniem rodziny i praw rodziców
Kościół od początku istnienia troszczy się o rozwój człowieka w każdym jego
wymiarze, dlatego doceniamy potrzebę edukacji zdrowotnej w szkole i dostrzegamy jej
znaczenie dla profilaktyki chorób, zdrowia psychicznego oraz odpowiedzialnych postaw
społecznych. Nasze obawy dotyczą jednak wizji człowieka, małżeństwa i rodziny, jaka wyłania
się z założeń programowych oraz publikowanych podręczników. Dlatego z troską i niepokojem
przyjmujemy decyzję Ministerstwa Edukacji Narodowej o obowiązkowym charakterze
przedmiotu „Edukacja zdrowotna” od 1 września bieżącego roku. Zwracamy uwagę, że
problemu nie rozwiązuje pozostawienie modułu dotyczącego seksualności jako
nieobowiązkowego. Wychowanie tak wrażliwej sfery ludzkiego życia musi szanować prawo
rodziców do decydowania o jego kształcie. Państwo powinno wspierać rodzinę w wychowaniu,
a nie przejmować jej podstawowych funkcji. Seksualność powinna być przedstawiana
w perspektywie relacji małżeńskich i rodzinnych, ponieważ w tym kontekście służy
autentycznemu dobru człowieka. Niepokoi także brak jednoznacznego stanowiska, że
małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny. Prosimy zatem rodziców o nieustanne czuwanie
nad edukacją własnych dzieci w tak ważnej i zarazem wrażliwej sferze życia. Zwracamy
ponadto uwagę, że przy tworzeniu założeń programowych zabrakło szerokiego dialogu ze
środowiskami odpowiedzialnymi za wychowanie. Postulaty i prośby Kościoła
rzymskokatolickiego nie zostały uwzględnione. Uważamy, że tak ważny obszar edukacji
wymaga szerokiego społecznego konsensusu, przejrzystości programowej oraz realnego
udziału rodziców i środowisk wychowawczych. Apelujemy o merytoryczne konsultacjez rodzicami, środowiskami wychowawczymi i wspólnotami wyznaniowymi oraz wspólne
wypracowanie treści programowych szanujących światopogląd wszystkich rodziców, dzieci
i młodzieży.
5. Wdzięczność wobec rodziców, nauczycieli i wychowawców
Chcemy skierować słowa szczególnej wdzięczności i serdecznej zachęty do wszystkich
rodziców, nauczycieli i wychowawców, którzy każdego dnia podejmują trud wychowania
opartego na wartościach. Wasz wysiłek ma ogromne znaczenie, a każda godzina poświęcona
na rozmowę o tym, co naprawdę ważne, jest bezcennym darem złożonym w sercu młodego
człowieka. Dziękujemy szczególnie Wam, Drodzy nauczyciele religii za wytrwałość
i poświęcenie w obliczu piętrzących się trudności. Nic nie zastąpi waszej miłości, obecności
i codziennego świadectwa. Drodzy rodzice, prosimy, angażujcie się w życie szkolne, pytajcie
o treści nauczania, korzystajcie ze swoich konstytucyjnych praw. Wasze zatroskanie
o wychowanie jest niezbędne, a Kościół jest gotów zawsze was wspierać w konsultacjach,
przygotowywaniu programów wspierających rodziny, rozwijaniu pomocy psychologicznej
i tworzeniu przestrzeni dialogu między szkołą, rodzicami i wspólnotami religijnymi.
Wszystkim zaangażowanym w dzieło wychowania udzielamy na nowy rok szkolny
pasterskiego błogosławieństwa, prosząc Boga o siłę, mądrość i wytrwałość w tej pięknej,
odpowiedzialnej i wymagającej posłudze. Niechaj Maryja, Matka wszystkich wychowawców,
otacza Was Swoją macierzyńską opieką w służbie młodemu pokoleniu.
✠ Tadeusz Wojda SAC
Arcybiskup Metropolita Gdański
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski
Marek Marczak
Sekretarz Generalny
Konferencji Episkopatu Polski
✠ Józef Kupny
Arcybiskup Metropolita Wrocławski
Zastępca Przewodniczącego
Konferencji Episkopatu Polski
Warszawa, 24 sierpnia 2026 r.